خانه > مقالات, موضوعات قرآنی > برکت در آیات قرآن

برکت در آیات قرآن

✅مصادیق اشیا و امور با#برکت در آیات #قرآن

✔️خداوند همه روی #زمین را برای مردم مبارک گردانید که از آن بهره بسیار و سود برند: «جَعَلَ فِیهَا رَوَاسِیَ مِن فَوْقِهَا وَبَارَکَ فِیهَا»؛ (سوره فصلت، ۱۰) یعنی در زمین کوهها قرار دادیم بالای آن و برکت داد در آن.

خصوصاً زمین #بیت المقدس و نواحی آن را مبارک خواند: «إِلَى الْمَسْجِدِ الأَقْصَى الَّذِی بَارَکْنَا حَوْلَهُ»؛ (سوره اسراء، ۱) مسجد اقصی که پیرامن آن را مبارک گردانیدیم.

✔️ خداوند #قرآن را مبارک خواند: «کِتَابٌ أَنزَلْنَاهُ إِلَیْکَ مُبَارَکٌ»؛
(سوره ص، ۲۹) کتابی سوی تو فرستادیم فرخنده کتاب است و اصل هر خیر.

✔️ خانه کعبه را مبارک خواند: «إِنَّ أَوَّلَ بَیْتٍ وُضِعَ لِلنَّاسِ لَلَّذِی بِبَکَّةَ مُبَارَکًا»
(سوره آل عمران، ۹۶)
نخستین خانه عبادت که برای مردم نهاده شد آن است که در مکه است فرخنده و بابرکت.

✔️ آب باران را مبارک خواند: «نَزَّلْنَا مِنَ السَّمَاء مَاء مُّبَارَکًا». (سوره ق، ۹)

✔️ تحیت و سلام را مبارک خواند: «فَسَلِّمُوا عَلى‌ أَنْفُسِکُمْ تَحِیَّةً مِنْ عِنْدِ اللَّهِ مُبارَکَةً طَیِّبَةً»؛ پس سلام کنید بر خودهاتان سلام کردنى از نزد خدا بابرکت پاکیزه‌. (سوره نور، ۶۱)

✔️ شب قدر را مبارک خواند: «إِنَّا أَنزَلْنَاهُ فِی لَیْلَةٍ مُّبَارَکَةٍ». (سوره دخان، ۳)

✔️اصل همه خیر و نیکی خداوند تعالی است و در قرآن کریم نسبت تبارک بخود داد.
«فَتَبَارَکَ اللَّهُ أَحْسَنُ الخَْالِقِین» (سوره مؤمنون، ۱۴) «تَبَارَکَ الَّذِی بِیَدِهِ الْمُلْکُ» (سوره ملک، ۱) و…

 

واژه #برکت در #قرآن

برکت در قرآن، در قرآن به چیزهایی برکت گفته شده،

ذات مقدس خداوند، مایه برکت است. تبارک، حدود ده بار آمده است.
پیغمبر برکت است. «وَ جَعَلَنی‏ مُبارَکاً أَیْنَ ما کُنْت‏» (مریم/۳۱) راجع به حضرت عیسی است.
«وَ ما أَرْسَلْناکَ إِلاَّ رَحْمَةً لِلْعالَمین» (انبیاء/۱۰۷) پیغمبر اسلام برای همه رحمت است.

قرآن برکت دارد. «وَ هذا ذِکْرٌ مُبارَک‏» (انبیاء/۵۰) «وَ هذا کِتابٌ أَنْزَلْناهُ مُبارَک‏» (انعام/۹۲)

شب قدر در قرآن برکت دارد. «فی‏ لَیْلَةٍ مُبارَکَة» (دخان/۳)‏ «إِنَّا أَنْزَلْناهُ فی‏ لَیْلَةِ الْقَدْرِ» (قدر/۱) در سوره‌ی قدر است. در سوره‌ی دخان می‌گوییم که «أَنْزَلْناهُ فی‏ لَیْلَةٍ مُبارَکَة» (دخان/۳)

حضرت زهرا در قرآن مبارک است. «إِنَّا أَعْطَیْناکَ الْکَوْثَر» (کوثر/۱) کوثر یعنی مبارک، یعنی زیاد. شجره‌ی مبارکه در قرآن آمده است. این کلمه مبارک در قرآن. اما نمونه‌های برکت.

✅برکت در #عمر و #مال

✔️فکر کردم گفتم راست است طول عمر مهم نیست. عرض عمر مهم است. آدم ممکن است هشتاد سال عمر داشته باشد، هیچ قدم خیری برندارد

✔️عمر با برکت. مثلاً اصحاب امام حسین چقدر فداکاری کردند. نصف روز، هنرشان از صبح تا ظهر بود. این نصف روز مثلاً چه نصف روز با برکتی بود.

✔️سفر با برکت، چند تا تاجر، چند قرن قبل از شیراز تا تانزانیا رفتند. اسلام مردم تانزانیا از تجار شیراز است. و زنگبار کنار تانزانیا. البته زنگبار یک کشور خیلی کوچکی است. یا مثلاً جمعی از قزوین به چین رفتند. اسلام چین از مسلمان‌های ایران است. الآن چین هم وقتی می‌خواهند کلمات دینی‌شان فارسی است. مثلاً می‌گوید: نماز صبح قربةً الی الله!

✔️گاهی تار عنکبوت برکت دارد. مثلاً پیغمبر را در غار حفظ می‌کند. این همه سنگ مرمر، این همه آهن، این همه چدن … این تار عنکبوت محافظ پیغمبر می‌شود.

✔️یک پرواز! هدهد یک سفر رفت و برگشت.هدهد یک سفر رفت و برگشت. یک کشور مسلمان شد.

 

نمونه‌های برکت در #گفتار

نمونه‌های برکت را خدمتتان بگویم. گاهی یک #کلمه برکت دارد.

نمونه از مرد و از زن، از مرد:
برادرهای #یوسف می‌خواستند یوسف را بکشند. یکی از این برادرها یک کلمه گفت. #نهی از منکر کرد.

سخن با برکت. «لا تَقْتُلُوا» این برادر یوسف، یکی از برادرها گفت: «لا تَقْتُلُوا» نکشیدش.

لااقل درچاه بیاندازید. رأی اینها را زد از اینکه او را بکشند. این نهی از منکر که گفت: نکشید، اینها تصمیم گرفتند نکشند، گفتند در چاه می‌اندازیم. آن وقت #یوسف را از مرگ نجات داد، بعد یوسف جامعه را از قحطی نجات داد. یک کلمه بود. این برای مرد!

زن، فرعون وقتی جعبه‌ای را روی آب دید و گرفت در جعبه را باز کرد، دید یک #نوزاد در آن است. چه کسی بود؟ موسی! خواست او را بکشد، خانم گفت: «لا تَقْتُلُوا» دو تا «لا تَقْتُلُوا» در قرآن است.
یک «لا تَقْتُلُوا» را مرد گفت، برادر یوسف. یک «لا تَقْتُلُوا» یعنی زن می‌تواند یک رایزنی بکند، این خانم یک #نهی از منکر کرد. زن فرعون، این نهی از منکر باعث شد که فرعون موسی را نکشد بعد موسی بنی اسرائیل را نجات داد. یعنی یک زن یک نفر را نجات داد، این یک نفر یک امت را نجات داد. این کلمه با برکت است.

 

برکت در:
✔️ایمان:
چنانکه بیان شد برکت ارتباط تنگاتنگی با خدا و #ایمان به او دارد؛

زیرا وقتی سخن از برکت می‌کنیم به معنای #خیر #الهی به بنده از طریق داوم بخشی به خیری و کثرت آن است.

بنابراین،‌ در ذات #برکت، #ایمان به خدا نهفته است. کسی خواهان برکت است که باور داشته باشد که خداوند منشا خیر و افزایش و کثرت و تداوم آن است. از این رو در آیات قرآنی بصراحت از رابطه مستقیم ایمان به خدا و برکت، سخن به میان آمده است.

خداوند در این باره می‌فرماید:
«وَلَوْ أَنَّ أَهْلَ الْقُرَى ءَامَنُواْ وَاتَّقَوْاْ لَفَتَحْنَا عَلَیْهِم بَرَکَاتٍ مِّنَ السَّمَاءِ وَالأَرْضِ ؛
اگر اهل آبادى ‌ها ایمان مىآوردند و تقوا می‌داشتند، برکت هایى را از آسمان و زمین، بر آنان مى گشادیم» .(اعراف، آیه ۹۶)

✔️ تقوا:
ایمان به خداوند مقتضی ایمان به اموری چون ایمان به غیب از جمله عوالم دیگر غیر از عالم ماده و دنیا، عالم فرشتگان، عالم آخرت، حساب و کتاب و جزا در روز قیامت، بهشت و دوزخ، ارسال رسولان، انزال کتب آسمانی و انجام اعمالی چون نماز و انفاق و مانند آن است که در یک کلمه تقوای الهی است. (بقره، آیات ۲ تا ۵)

مفهوم تقوا هر چند که به معنای وقایه و سپر گرفتن از خشم خداست؛

ولی این وقایه زمانی تحقق می‌یابد که از نواهی الهی اجتناب و به اوامرش عمل شود. پس مراد از تقوا چنین معنای عام و فراگیری است. از این رو در جلب نظر الهی و کسب برکت، دو شرط اساسی ایمان و تقوا در کنار هم مطرح شده است و خداوند می‌فرماید:
اگر اهل آبادى‌ها ایمان مى آوردند و تقوا می‌داشتند، برکت هایى را از آسمان و زمین، بر آنان مى گشادیم» .(اعراف، آیه ۹۶) به این معنا که اسباب اصلی در برکت که انسان می‌بایست بدان توجه کند و اهتمام نماید، ایمان و تقواست و بقیه امور در حکم بستر و زمینه ساز برای این دو امر عمل می‌کنند.
خداوند در آیات ۲ و ۳ سوره طلاق بر نقش تقوا در افزایش روزی و بهره مندی شخص از نعمت و خیر الهی از جایی که گمان نمی‌کند، تاکید می‌کند و مردم را به تقوا تشویق و ترغیب می‌کند تا برکت را در آن بجویند.

خداوند در این باره می‌فرماید: «و هر کس از خداوند پروا کند، خداوند، برایش راه خروجى [ از مشکلات] قرار مى دهد و او را از جایى که گمان نمىکند، روزى مى بخشد؛ و هر کس بر خدا تکیه کند، او برایش بس است. خداوند، کار خویش را به سامان مى‌رساند. به یقین، خداوند براى هر چیزى، اندازه‌اى قرار داده است» .
همین مطلب را با گزارشی از قوم #یهود مورد اشاره قرار داده ومی فرماید:
«واگر آنان، تورات و انجیل و آنچه را از سوى پروردگارشان بر آنان نازل شده بود، بر پا مى داشتند، از بالاى سر و از زیر پاهایشان [از نعمت هاى الهى] برخوردار مى شدند. برخى از آنان، گروهى میانه رو و بیشترشان، زشت کردار بودند» .(مائده، آیه ۶۶)
پس اینکه مردم اگر تقوا داشته باشند خیر و برکت از آسمان و زمین به سوی مردم می‌آید و آنان از برکات معنوی و مادی الهی بهره مند می‌شوند، خود گواه روشنی است که تقوا از مهم‌ترین علل و عوامل کسب روزی و نیز برکت در زندگی و نعمت هاست.

 

#صله رحم:
پیوند با خویشان و آگاه بودن از وضعیت زندگی آنان، از امور مورد توجه اسلام بوده و هست.

در گذشته، آگاهی یافتن از حال همسایگان و اقوام، با شب نشینی ها و بیان سخنان و تجربیات ریش سفیدان، نعمتی بود که امروزه کم رنگ شده است، اما باز هم صله رحم جایگاه خاص خود را دارد.

حضرت علی (ع) یکی از عوامل برکت در زندگی را صله رحم دانسته اند، و خطاب به #کمیل فرمودند:
« یَا کُمَیْلُ الْبَرَکَةُ فِی مَالِ مَنْ….وَصَلَ الْأَقْرَبِین.»

حضرت ، در این روایت به تأثیر صله رحم در مال اشاره نموده است.

امام صادق(ع) نیز در روایتی به این امر اشاره نموده اند:
صِلَةُ الْأَرْحَامِ تُحَسِّنُ الْخُلُقَ وَ تُسَمِّحُ الْکَفَّ وَ تُطَیِّبُ النَّفْسَ وَ تَزِیدُ فِی الرِّزْقِ وَ تُنْسِئُ فِی الْأَجَل ؛
‏صله أرحام خلق را نیکو و دست را با سخاوت و نفس را پاکیزه و روزى را زیاد کند و اجل را تأخیر اندازد.

امام باقر فرمودند:
«صِلَةُ الْأَرْحَامِ تُزَکِّی الْأَعْمَالَ وَ تُنْمِی الْأَمْوَالَ وَ تَدْفَعُ الْبَلْوَى وَ تُیَسِّرُ الْحِسَابَ وَ تُنْسِئُ فِی الْأَجَل‏؛ صله ارحام اعمال را پاک کند و اموال را فزونى دهد و بلا را بگرداند و حساب را آسان کند و اجل را تأخیر اندازد.

نیکو کردن اخلاق، تقویت روحیه سخاوت، پاکیزه شدن نفس، تأخیر اجل، پاکی اموال، دور شدن بلا، آسان شدن حساب و موارد بسیار دیگر از برکات صله رحم می باشند که از مجموعه روایات اهل بیت(ع) استفاده می شود.

برکات این امر تا آن اندازه است که اگر کسی از غیر نیکوکاران باشد و به این امر مبادرت داشته باشند، نیز از برکات آن محروم نخواهد شد.

 

#گناه
گناه به عنوان یکی از عوامل مؤثر در کاستی و نقصان روزی به شمار می­آید و موجب محرومیت از مواهب الهی می­گردد، چه مواهب مادی و چه نعمت­ها و روزی­های معنوی. از همین رو گناه به عنوان یک مانع بزرگ برای جلب روزی، سخت مورد توجه روایات و سخنان پیشوایان معصوم (علیهم السلام) قرار گرفته است. امام محمدباقر (علیه السلام) می­فرمایند:

« اِنَّ العَبدَ لَیُذنِبُ الذَّنبِ فَتُروِی عَنهُ الرِّزقُ »
« بنده گناهی ورزد و روزی از او دریغ شود. »

امام صادق (علیه السلام) در سخنان خود به مفضّل ،گناه را در برخی اوقات تنها عامل بسته شدن در رزق و روزی دانسته و از تأثیر سریع گناه در زندگی شیعیان خبر می­دهد:
« یا مفضل! از گناهان پرهیز کن و شیعیان ما را از آن­ها برحذر دار. به خدا قسم گناهان زودتر از هر کس دیگر به شما تأثیر بردارند، زیرا گاهی آزار و اذیت سلطان به شما در اثر گناهان است، گاهی گناه موجب بیماری می­گردد و گاهی بسته شدن درِ روزی علتی جز گناهان ندارد. »

شیخ صدوق در حدیثی به نقل از ابوبصیر و محمد بن مسلم آورده است که امام صادق (علیه السلام) فرمود: پدرم از جدّم و او از پدرش روایت کرده که امیرالمومنان در یک مجلس چهارصد باب را به یاران خود آموخت. در این باب­ها آنچه که به صلاح یک مسلمان در دین و دنیایش می­باشد آمده از آن جمله است:

« از گناهان برحذر باشید، زیرا همه بلاها و همچنین کمی روزی در اثر گناه است. »
از حذیفه­ی بن یمان #نقل شده که رسول خدا (صلی الله علیه وآله) فرمودند:
« ای مردم از #زنا دوری کنید زیرا شش اثر دارد سه اثر دنیایی و سه اثر آخرتی. آثار بد دنیایی عبارتند از: عظمت و شکوه انسان را از بین می­برد، موجب فقر شده و عمر را کوتاه می­کند. » و در جای دیگر فرمودند:

« اَربَعُ لاتَدخُلُ بَیتاً واحدهُ مِنهُنَّ إِلاّ حَزِبَ وَ لَم یَعمُر بِالبَرَکَهِ: الخِیانَهُ و السَّرِقهُ، وَ شُربُ الخَمرِ وَ الزِّنا »
« چهار چیز است، که اگر یکی از آن­ها به خانه­ای درآید آن را ویران کند و از برکت آبادان نشود:

خیانت، دزدی، شرابخواری، زنا. » از امام علی (علیه السلام) درباره گناه روایت شده که فرمودند: « از گناهان بپرهیزید که هیچ بلا و کم شدن روزی نیست، جز به واسطه گناه، حتی خراش­ها و زخم­های بدن و سقوط و افتادن و هر مصیبتی

 

کم­فروشی و #غش در معامله و برکت
رسول خدا (صلی الله علیه وآله) فرمود:
« کسی که با مسلمانی در خرید و فروش غشّ کند از ما نیست و روز قیامت با طایفه یهود محشور می­شود؛ زیرا کسی که با مردم غش می­کند مسلمان نیست… کسی که با برادر مسلمانش غش کند، خداوند برکت را از روزی­اش برمی­دارد و معیشت و زندگی­اش را خراب و او را به خودش واگذار می­کند. »

خداوند در قرآن کریم می­رماید: « وَیْلٌ لِّلْمُطَفِّفِینَ * الَّذِینَ إِذَا اکْتَالُواْ عَلَى النَّاسِ یَسْتَوْفُونَ * وَإِذَا کَالُوهُمْ أَو وَّزَنُوهُمْ یُخْسِرُونَ »
« وای بر کم­فروشان! آنان که چون از مردم می­ستانند پیمانه را برای خود تمام و به زیادتی می­گیرند، و هرگاه برای مردم ترازو و پیمانه می­کنند کم می­کنند. »
در تفسیر این آیه آمده است:
« کم­فروش آن کسی است که در پیمانه نمـودن و یا وزن و متـر کردن چیزی به گونه­ای حقـوق دیـگران را به سـود خویش پایمال می­سازد چنین کسی در خور هشدار و کیفری سخت است که قرآن به او #هشدار می­دهد از دیدگاه «زجاج » بدان دلیل به کم­فروش « مطفف » گفته می­شود که در وزن و کیل و متر و سنجش، حق دیگری را اندک اندک می­دزد و نمی­توان یکباره حقوق دیگران را پایمال ساخت. »

 

فحش و بد #دهانی
اسلام در مقابل فحاشی و بددهانی محکم ایستاده است.اولیای الهی تعبیرات عجیبی به کار برده اند. پیامبر خدا (صلی الله وعلیه و آله)فرمودند:«از فحش بپرهیزید زیرا خدای بزرگ انسان فحش دهنده را دوست ندارد»

در تعبیر دیگری فرموده اند که خدا #فحش دهنده هرزه گو را دشمن می دارد.پیامبر به عایشه فرمودند که اگر فحش مجسم شود چهره ایی خیلی زشت پیدا می کند.
فحش دادن هم آثار دنیایی و هم آثار آخرتی دارد.

مادر روایات داریم که یکی از آثار دنیایی فحش این است که #برکت روزی را از بین می برد . .

پیامبر خدا (صلی الله وعلیه و آله)فرمودند:
«کسی که به برادر مسلمانش فحش بدهد خداوند برکت #رزقش را از او می گیرد واو را به خودش وا می گذارد و معیشت او را از بین می برد»
در مورد آثار آخرتی انسان بددهان جهنم است . پیامبر خدا (صلی الله وعلیه و آله)فرمودند:«بهشت بر هر فحش دهنده حرام است»[۵۴]ونیز فرمودند«کیفر دو فحاش به آنکه زودتر شروع کرده باز می گردد ،چون اگر انجام نمی داد،دیگری هم فحش نمی داد».

 


9 + نُه =