خانه > اهلبیت علیهم السلام, مقالات > ۴نکته در سیره فرهنگی و رفتاری حضرت زهرا(س)

۴نکته در سیره فرهنگی و رفتاری حضرت زهرا(س)

index.jpgییییییییجایگاه رفیع حضرت فاطمه اطهر علیهاالسلام خیره کننده دیدگان هر بیناست.در شأن حضرت فاطمه علیهاالسلام آیات بسیاری نازل گشته و روایات نیز همچون دریایی موّاج و متلاطم طراوت بخش ساحل اندیشه‏ها و کرانه‏های معرفت است.
در واقع انسانها بر ۳ دسته هستند گروهی در دیگران جذب میشوند و فقط از دیگران الگو برداری میکننددر ظاهر و حرکت زندگی فقط نگاه به دیگران میکنند
دسته دوم از انسانها کسانی هستند که روحیه ی ثابتی دارند و تحت تاثیر افراد قرار نمیگرند مثل اصحاب کهف ،البته شاید قدرت تغییر محیط را نداشته باشند
دسته سوم الگوی دیگران نیز هستند همچنانکه در سوره فرقان میفرماید
(و اجعلنا للمتقین اماما) – یعنى ما را توفیق ده تا در راه انجام خیرات و به دست آوردن رحمتت از یکدیگر سبقت گیریم، در نتیجه دیگران که دوستدار تقوایند از ما بیاموزند و ما را پیروى کنند،
در تفسیر جوامع الجامع از امام صادق (ع) روایت کرده که در ذیل جمله” وَ اجْعَلْنا لِلْمُتَّقِینَ إِماماً” فرمود: منظور آیه شریفه ماییم.
در این بین حضرت زهرا س از دسته سوم میباشد که بعنوان الگوی دیگران بحساب میایدافرادی مثل حضرت آسیه ومریم گرچه زن هستند ولی توانایی دارند الگو برای انسانها قرار گیرند
سیره فرهنگی حضرت زهرا سلام الله علیها بعنوان انسان الگو و فردی که جریانساز میباشد باید مورد توجه قرار گیرد
چهار نکته تربیتی فرهنگی:
۴نکته بعنوان مهمترین درسهای حضرت زهرا میباشد ، این چهار درس جریان فرهنگی خاندان اهلبیت علیه الاسلام را ترسیم میکند
آنچه حضرت فاطمه علیهاالسلام را اسوه و نمونه ساخته، کمال انسانی اوست و بدین خاطر، متعلّق به عالم انسانیت است.
ارزش‏های انسانی، اختصاص به زن یا مرد ندارد و به تبع آن، اسوه‏های انسانی نیز همین گونه‏اند.
در یک جمله، فاطمه علیهاالسلام چنان که اسوه زنان است، اسوه مردان نیز هست. همان گونه که پیامبر صلی‏الله‏علیه‏و‏آله‏وسلم و امامان علیهم‏السلام این چنین‏اند.
۱-تعبد وبندگی خداوند متعال
مهمترین نشان تعبد وبندگی اینست که خدا وند محور زندگی انسان باشد
عبادت جلوه ای از عبودیت است نگاه به عبادتهای حضرت زهرا این عبودیت را نشان میدهد عشق الهی درزندگی حضرت زهرا سلام الله علیها موج میزند
حسن بصری از زهاد اینطور میگوید:
در تمام دنیا، عابدتر از فاطمه علیهاالسلام یافت نمى شود؛ او به حدى براى عبادت برپا مى ایستاد که پاهایش ورم مى کرد. [قال الحسن البصرى: ما کان فى الدنیا اعبد من فاطمة. کانت تقوم حتى تتورم قدماها. بحارالانوار: ج ۴۳، ص ۷۵، روایت ۶۲٫ )
. آن حضرت در دوران کوتاه عمرشان، با عبادت هایى بى نظیر به فتح رفیع ترین قله هاى بندگى و عبودیت نایل آمدند؛ به گونه اى که عبادات ایشان با عبادتهاى انبیاء، اولیا و دیگر دوستان خداوند، چه از لحاظ کمیت و چه از لحاظ کیفیت، قابل مقایسه نیست.
توصیف کمیت و کیفیت فاطمه ى زهرا علیهاالسلام کارى است وراى امکان که جز از عهده ى خداوند و برگزیدگان خاص او بر نمى آید.
در عظمت عبادت او همین بس که خداوند عالمیان به وصف عبادات او و یگانه کفو و همتایش، [ رسول الله صلى الله علیه و آله: و الله ما کان لفاطمه کفو غیر على. بحارالانوار: ج ۴۳، ص ۱۰۷، روایت ۲۲٫ ] على علیه السلام مى پردازد
.آرى، اوج عبادت آن حضرت، در آخرین آیات سوره ى آل عمران، از کلام خداوند رحمان، جلوه نموده است: الذین یذکرون الله قیاماً و قعوداً و على جنوبهم و یتفکرون فى خلق السموات و الأرض…؛ [ آل عمران (۳): ۱۹۵-۱۹۱٫ ] آنان که خداى را [در همه حال؛] ایستاده، نشسته و خفته بر پهلوهاشان یاد مى کنند و در آفرینش آسمانها و زمین مى اندیشند…
زندگی حضرت فاطمه علیهاالسلام سراسر نور و پر از معنویت بود. او توانست در خانه کوچک خود، با تمام مشکلات، به عرفان کامل برسد. وی به جایی رسید که جبرئیل امین بر او نازل می‏شد.
فاطمه علیهاالسلام عاشق عبادت بود. او در تسلیم و اطاعت و در استقبال از عبادت، چنان به پیش رفت که حتی سلامت خویش را از یاد بُرد.
امام باقر علیه‏السلام در شأن عبادت او فرمود: «کانت تَقُومُ حَتّی تَورَّمَ قدماها»
روزی رسول خدا صلی‏الله‏علیه‏و‏آله‏وسلم به او فرمود: «دخترم از خدا چیزی بخواه که جبرئیل از جانب خدا وعده اجابت داده است.»، فاطمه علیهاالسلام عرض کرد: «حاجتی جز توفیق در بندگی خدا ندارم. آرزویم این است ناظر جمال او باشم و به وجه کریمش نظاره کنم» و خود در مناجاتش می‏فرمود: «أسالک لذّة النّظر الی وجهک».
همسر و فرزندان او، عاشق معبود یگانه بودند. خانه‏ای که پر از نور و نماز و قرآن و عبادت است، ارزشمند است.
حضرت علی علیه‏السلام و فاطمه زهرا علیهاالسلام هر دو عاشقانه و خالصانه عبادت می‏کردند. این طور نبود که فقط علی علیه‏السلام در نماز غرق شود؛ بلکه فاطمه زهرا علیهاالسلام نیز چنان در محراب به عبادت می‏ایستاد که از شدّت ترس، نَفَسش به شماره می‏افتاد.
علاّمه مجلسی قدس‏سره در مورد خانه علی و فاطمه علیهماالسلام از انس بن مالک، و بُریره نقل می‏کند:
هنگامی که رسول خدا صلی‏الله‏علیه‏و‏آله‏وسلم این آیه شریفه را خواند: «فی بیوتٍ اَذِنَ اللّهُ اَن تُرْفَعَ و یُذْکَرَ فیها اسمُهُ یُسَبِّحُ لَهُ فیها بالْغُدُوِّ والآصالِ»۱؛ در خانه‏هایی (مانند معابد، مساجد و منازل انبیا و اولیا) خدا رخصت داده که آنجا رفعت یابد و در آن، ذکر نام خدا شود و صبح و شام تسبیح و تنزیه ذات پاک او کنند.
مردی برخاست و سؤال کرد: ای رسول خدا! این خانه‏ها کدامند؟

حضرت فرمود: خانه‏های انبیا. سپس ابوبکر برخاست و پرسید: ای رسول خدا! آیا این خانه (اشاره به خانه علی و فاطمه) نیز از همان خانه‏هاست؟ حضرت فرمود: آری و از برترین آنان است.
ابن عباس می‏گوید: در مسجد پیامبر بودیم که یکی از قاریان قرآن آیه «فی بیوتٍ اذِنَ اللّهُ…» را تلاوت کرد. پرسیدم: ای رسول خدا! این خانه‏ها کدام خانه‏ها هستند؟
حضرت فرمود: خانه‏های انبیا. و سپس با دست خویش به خانه فاطمه زهرا علیهاالسلام اشاره کرد.( فاطمه در کلام اهل سنّت، ص ۳۴۳٫)
پیامبر اکرم صلی‏الله‏علیه‏و‏آله‏وسلم فرمود: دخترم فاطمه، سرور زنان جهان از اوّلین و آخرین است. هنگامی که او در محراب عبادت می‏ایستد، هفتاد هزار فرشته از فرشتگان مقرّبین بر او سلام گفته و همان ندایی را که به مریم می‏گفتند، به فاطمه علیهاالسلام می‏گویند که: «اِنَّ اللّهَ اصطَفاکِ و طَهَّرَکِ واصْطفاکِ علی نِساءالعالمینَ»( آل عمران / ۴۲؛ اَمالی، صدوق، ص ۴۳۷٫)
تلطیف عبادت و پرداختن به محتوی و بهبود حالتهای دعا، وعبادات از جمله عبادت خالصانه،نماز با توجه، دعای همراه گریه، اطعام همراه با اکرام تهی دستان در زندگی فاطمه زهرا(س) به راحتی قابل مشاهده و اثبات است
اختصاص مکان ویژه جهت عبادت حضرت زهرا(س)
حضرت زهرا در خانه، محرابی جهت عبادت خود ترتیب داده بودند و این یک عمل ارزشمند و مستحبی است که در روایات اسلامی به آن توصیه شده است.ایشان معمولاً در هنگام عبادت به محراب رفته و در آن مکان مخصوص به عبادت و راز و نیاز با خدا می ایستادند و این سیره و روش بر اساس همان خواسته اسلام می باشد که برای زن ترجیحاً عبادت پیشنهاد کرده و توصیه می نماید.
زمان عبادت در سیره حضرت زهرا(س)
در زندگی حضرت زهرا(س) بحث زمان شناسی و از جمله زمان شناسی در باب عبادات به شکل جدی مراعات شده است. استفاده از شب جمعه و سحرخیزی در آن و بهره برداری عصر جمعه هنگام غروب خورشید برای دعا و عبادت همچنین برنامه ریزی حضرت برای درک شب قدر و بیداری و احیاء آن شب، عبادات و مناجات و حالت ارتباط خالصانه با خدا در هنگانم برخورد با مشکلات و در حالت آسایش و رفاه مناجات در هنگام شهادت در آخرین لحظات زندگی، بخشی از نمونه های زمان شناسی استفاده از زمان های مناسب و حساس برای ایجاد ارتباط با خداست.
کیفیت عبادات در سیره حضرت زهرا(س)
تلطیف عبادت و پرداختن به محتوی و بهبود حالتهای دعا، و عبادات از جمله عبادت خالصانه،نماز با توجه، دعای همراه گریه، اطعام همراه با اکرام تهی دستان در زندگی فاطمه زهرا(س) به راحتی قابل مشاهده و اثبات است که به دو نمونه از آن اشاره می کنیم.
۱_ حالت عارفانه فاطمه(س) در نماز:
کانت فاطمه(س) تنهج فی الصلاة من خیفة الله.( فاطمه زهرا(س) بجهة قلب المصطفی/ص ۲۱۴))
متی قامت فی محرابها بین یدی ربها جل جلاله زهر نورها لملائکة السماء کما یزهر نور الکواکب لاهل الارض و یقول الله عزوجل لملائکته: یا ملائکتی انظروا فاطمة سیدة امائی قائمة بین یدی ترتعد(ترعد) فرائضها من خیفتی و قد اقبلت بقلبها علی عبادتی. اشهدکم انی قد امنت شیعتها من النار.( (فاطمه زهرا(س) بجهة قلب المصطفی/ص۲۱۵))
هر وقت در محراب عبادتش در مقابل پروردگارش می ایستد، نورش برای فرشتگان آسمان درخشش دارد، همانند نور ستارگان آسمان که برای مردم زمین می درخشد.در این هنگام ، خدای عزوجل به فرشتگانش می فرماید: ای فرشتگان من! نگاه کنید به بنده من فاطمه که سرور همه بندگان من از جنس زنان می باشد. به او نگاه کنید که چگونه ما بین پهلو و شانه هایش از خوف عظمت من می لرزد و با قلبش به عبادت من روی آورده است. شما ملائکه را شاهد می گیرم که شیعیان او را از آتش دوزخ در امان داشتم.
۲_نمونه دوم در مورد اطعام خالصانه و لوجه الله حضرت زهرا(س) که خداوند متعال در آیه سوره دهر می فرماید:
انما نطعمکم لوجه الله لا نرید منکم جزاء و لا شکورا …
و همین کار لوجه الله بود که فاطمه زهرا(س) را وجیهة عندالله نمود که در دعای توسل می خوانیم یا وجیهة عندالله اشفعی لنا عندالله.
کمیت عبادت در سیره حضرت زهرا(س)
در کنار کیفیت و تلطیف عبادات، کمیت و تکثیر عبادات نیز موضوعیت دارد چنانچه خداوند متعال در قرآن کریم می
۲-. حجاب و عفاف
حجاب و عفاف کامل، دستور و توصیه ى خداوند مهربان به همه ى دختران و زنان باایمان است: یا أیها النبى قل لأزواجک و بناتک و نساء المؤمنین یدنین علیهن من جلبیبهن ذلک أدنى أن یعرفن فلا یؤذین و کان الله غفورا رحیما؛ [ احزاب (۳۳)، ۵۹٫ ] اى پیامبر! به همسران و دخترانت و زنان مؤمنان بگو: جلباب هاى (روسرى هاى بلند) خود را بر خویش فروافکنند. این کار براى این که شناخته شوند و مورد آزار قرار نگیرند بهتر است؛ (و اگر تاکنون خطا و کوتاهى از آنها سر زده توبه کنند) و خداوند همواره آمرزنده ى رحیم است.
دستور به حجاب و عفاف نه تنها یک ضرورت اجتماعى براى حفظ عفت جامعه است، بلکه مهم ترین راه کار حفظ عفت، کرامت و شخصیت انسانى زنان در عرصه هاى گوناگون مى باشد.
و پاره ى وجود رسول خدا صلى الله علیه و آله کامل ترین اسوه و الگوى حیا، عفت و حجاب است. سخن از فاطمه است؛ فاطمه اى که پدرش کانون همه ى حوادث سیاسى- اجتماعى آن روزگار بود و او در کنار پدر، چون مادرى مهربان، در همه ى این صحنه ها حضورى مستمر داشت. آرى فاطمه در تمام عمر در صحنه هاى گوناگون اجتماعى حضور داشت؛ چه در دوران کودکى در شرایط طاقت فرساى مکه و حصر اقتصادى در شعب ابى طالب؛ چه در دوران بعد از هجرت به مدینه و کشاکش جنگ هاى پُرشمار و حوادث بى شمار، و چه در خانه ى على علیه السلام که محل آمد و شد فراوان اصحاب و یاران خاص رسول بود.
حضرت صدیقه ى طاهره در همه ى این صحنه ها حضور داشت؛ اما با همه ى این احوال، عفاف و حجاب او در اوج یگانگى و بى مثالى بود:
• چادر عفتت از، بارقه ى نور خدا پاکى از پاکى تو آیه ى تطهیر تو بس عصمت از عصمت تو دست و بنانش به قلم.
حضرت زهرا(سلام الله علیها) در عین آن که حجاب کامل را رعایت می‏کرد، حجاب را پرده‏نشینی و انزوای زنان نمی‏دانست، بلکه شواهد بسیاری وجود دارد که آن حضرت حجاب را هرگز دست و پاگیر و مانع تلاش‏های اجتماعی و سیاسی نمی‏دانست.
حضور حضرت زهرا(سلام الله علیها) در پشت جبهه، و حتّی گاهی سرکشی به رزمندگان اسلام و غذا رسانی به آنها در صف اول جبهه نیز در روایات و تاریخ نقل شده است، چنان که این موضوع در جنگ خندق و فتح مکّه، رخ داده است.
حضرت زهرا فهماند زن می‏تواند در عین حفظ حریم حجاب، از پرده‏نشینی خارج گردد، و به عنوان نیمی از جامعه انسانی، رسالت خود را به انجام رساند. شرح این چگونگی، نیز می‏تواند جواب دندان‏شکنی به آن افرادی باشد که حجاب اسلامی را کمرنگ گرفته، و خطبه خواندن حضرت زهرا(سلام الله علیها) در مسجد را به عنوان شاهد عقیده ناصحیح خود می‏آورند، غافل از آن که شش دلیل و شاهد محکم در مقدّمه خطبه وجود دارد، که هر کدام نشان دهنده اهمیّت حجاب از نظر حضرت زهرا(سلام الله علیها) است
حضرت زهرا علیهاالسلام هم در سخن، معلّم حجاب بود، هم در رفتار، اسوه عفاف. وی عقیده داشت: «بهترین چیز برای زن، آن است که نه مردان نامحرم او را ببینند و نه او مردان نامحرم را.» علی علیه‏السلام می‏فرماید: روزی با گروهی از اصحاب، خدمت رسول خدا صلی‏الله‏علیه‏و‏آله‏وسلم بودیم. آن حضرت به اصحاب فرمود: صلاح و مصلحت زن در چیست؟ هیچ کس نتوانست پاسخ صحیحی بدهد، وقتی که اصحاب متفرّق شدند، من به خانه رفتم و موضوع سؤال رسول خدا صلی‏الله‏علیه‏و‏آله‏وسلم را به فاطمه علیهاالسلام گفتم. فرمود: من جوابش را می‏دانم:
«صلاح زن در آن است که مردان بیگانه را نبیند و مردان بیگانه هم او را نبینند.»
من هنگامی که خدمت رسول خدا صلی‏الله‏علیه‏و‏آله‏وسلم رسیدم، عرض کردم: فاطمه علیهاالسلام در پاسخ سؤال شما چنین فرموده است. پیامبر صلی‏الله‏علیه‏و‏آله‏وسلم سخنِ پخته و منطقی زهرا علیهاالسلام را پسندید و فرمود: «فاطمه علیهاالسلام پاره تن من است.»( کشف الغمّه، ج ۲، ص ۹۲٫ البته در بعضی از روایات آمده امام حسن(ع) سؤال رسول خدا(ص) را از مادرش پرسید و زهرا(س) جواب فوق را داد. ر.ک: وسایل الشیعه، ج ۲، ص ۹٫ )
البته در توضیح فرموده حضرت زهرا علیهاالسلام می‏توان گفت که عدم رعایت پوشش از طرف زنان در جامعه، می‏تواند فساد مردان را به دنبال داشته باشد که سرانجام این بی‏مبالاتی، به سستی بنیان خانواده و اجتماع خواهد انجامید.
پس بهترین، زیباترین و با صفاترین زندگی برای زنان در پرتو سخن پرمغز زهرا علیهاالسلام خلاصه می‏شود که: «صلاح زن در آن است که نه او مرد بیگانه را ببیند و نه مرد بیگانه او را.»
حضرت زهرا علیهاالسلام همان گونه که فرمود، طبق آن نیز رفتار کرد. تا آنجا حجاب را رعایت می‏کرد که روزی یکی از مسلمانان به نام «ابن مکتوم» که نابینا بود، به خانه فاطمه علیهاالسلام آمد. فاطمه از آن اتاق به اتاق دیگری رفت، به او گفتند: ابن مکتوم نابیناست. حضرت فرمود: او نابیناست؛ اما من که نابینا نیستم…!
از وصیّت‏های فاطمه علیهاالسلام این بود که: «پس از مرگ، بدن مرا داخل تابوتی بگذارید، تا حجم بدنم پیدا نشود.» این شیوه تا آن زمان مرسوم نبود و این وصیّت، درسی از عفاف و حجاب و حیا بود که بانوان باید آن را مورد توجّه قرار دهند.
ای زن به تو از فاطمه این گونه خطاب است ارزنده‏ترین زینت زن، حفظ حجاب است
فرمان خدا، قول نبیّ، نصّ کتاب است از بهر زنان افضلِ طاعات، حجاب است
۳-زهد و انفاق و ایثار
ارایه نوع خاصی از نگاه به انسانها توسط ایشان انجام شد
اینکه دنیا خانه موقتی هست،مزرعه و کشتگاه هست
زمانیکه انسان نگاهش به دنیا عوض شود در ایثار وزهد او تاثیر میگذارد
نمونه بارز انفاق و ایثار آن بزرگوار، بخشش «لباس عروسی» به زن فقیر، آن هم در شب عروسی‏است.
هنگامی که موکب عروس رهسپار خانه علی علیه‏السلام بود، زن سائلی پیش آمد، و در برابر عروس اظهار احتیاج به لباس نمود. فاطمه علیهاالسلام مظهر تقوا و ایثار، همراهان را به دور خود جمع کرد، و بی درنگ «لباس عروسی» را از تن در آورد و به آن زن فقیر بخشید. حضرت با این عمل، دیگری را برخود مقدّم داشت. این عمل وی به قدری جالب و این فداکاری، به اندازه‏ای بزرگ است که تاکنون تاریخ نتوانسته نمونه‏ای از آن را در خاطره خود ثبت نماید. آری، زهرای اطهر با همان لباس معمولی به خانه شوهر رفت و سند ایثار در چهره درخشان زندگی‏اش ثبت گردید. (بااقتباس‏ازالوقایع‏والحوادث،ملبوبی،ج۴،ص۱۸۶٫)
فاطمه علیهاالسلام و خانواده‏اش، مأوای بیچارگان و نیازمندان بودند. علی علیه‏السلام و زهرا سه روز روزه نذر گرفتند و هر سه روز، غذای افطار خود را به یتیم، مسکین و اسیر دادند. خدای متعال در تقدیر از این ایثار خالصانه، که جز به خاطر خدا انگیزه دیگری نداشت، سوره «هل أتی» را نازل فرمود.
دعا برای دیگران:
فاطمه علیهاالسلام چگونه سخن گفتن با خدا و دعا کردن را به آیندگان آموخت. او در دعا نیز همه را بر خود مقدّم می‏داشت. امام حسن علیه‏السلام می‏فرماید:
مادرم فاطمه علیهاالسلام را در شب جمعه‏ای دیدم که پیوسته در حال رکوع و سجود بود تا این که صبح دمید و شنیدم که مردان و زنان با ایمان را نام می‏بُرد و بسیار برای آنان دعا می‏کرد؛ اما ندیدم حتّی یک بار برای خود دعا کند. از روی تعجّب گفتم: مادر! چرا برای خودت دعا نمی‏کنی و از خدا چیزی نمی‏خواهی ؛ همان گونه که برای دیگران دعا می‏کنی؟ مادرم در پاسخ فرمود: «یا بُنیَّ! اَلْجار ثُمّ الدّار؛ فرزندم! اوّل همسایه سپس اهل خانه.»
۴-. ولایتمداری
فاطمه علیهاالسلام در برابر مسائل سیاسی و اجتماعی جامعه اسلامی، بی تفاوت نبود و پیوسته جبهه حق را یاری می‏کرد. در صحنه‏های اجتماعی و دفاع از دین و رهبر، حاضر بود. حضرت در جنگ اُحُد شرکت داشت و به امدادگری و مداوای زخم‏های رسول خدا صلی‏الله‏علیه‏و‏آله‏وسلم مشغول بود. پس از رحلت رسول اکرم صلی‏الله‏علیه‏و‏آله‏وسلم که خلافت غصب شد و «فدک» را از او گرفتند، همراه زنان بنی هاشم به مسجد آمد و در جمع مسلمانان حاضر، در خطبه‏ای غرّا که پشت پرده خواند، از بدعت‏ها، ستم‏ها، حق کشی‏ها، فراموش کردن وصیّت پیامبر و احیای سنّت‏های جاهلی انتقاد کرد.
فاطمه علیهاالسلام در اثبات حق و مقابله با انحراف در رهبری امت اسلامی، از هیچ کوششی فروگذار نکرد و این امر را تکلیف خود دانست. گاهی شب‏ها همراه علی علیه‏السلام به در خانه مهاجرین و انصار می‏رفت و حمایت از ولایت و وصیت رسول را در یادها زنده می‏کرد و آنان را به دفاع از حقّ شوهرش در مسئله خلافت و حقّ خودش فرا می‏خواند، اگرچه جز کلامی سرد و بی مهر نمی‏شنید!
فاطمه علیهاالسلام عنایت ویژه‏ای به مسئله دفاع از امامت و ولایت امام علی علیه‏السلام داشت و به عنوان یک وظیفه اجتماعی در قالب‏های مختلف، روی آن اهتمام و جدّیت می‏ورزید. در مسئله «فدک» آن چیزی که جوهر اصلی کارها و پیگیری‏های حضرت فاطمه علیهاالسلام بود، همان دفاع از «حقّ ولایت حضرت امیرمؤمنان علیه‏السلام » بود. حتّی آخرین وصیّت او یعنی تشییع، به خاک سپاری و مخفی نگه داشتن قبر هم در واقع تداوم حضور سیاسی و اجتماعی حضرت زهرا علیهاالسلام بود. این وصیّت، میزان هدفداری و بزرگواری ایشان را نشان می‏دهد. تا حضرت زنده بود، علی علیه‏السلام حامی نیرومندی داشت. به تعبیر بعضی از بزرگان: «به خاطر فاطمه علیهاالسلام ، حُرمت حضرت امیرمؤمنان علیه‏السلام را تا حدّی پاس می‏داشتند؛ اما پس از شهادت آن مظلومه، علی علیه‏السلام تنها و بی پناه و مظلوم‏تر شد.» در یک جمله، فاطمه، فدایی امامت و رهبریت شد.

اینها و نمونه‏هایی دیگر از سیره رفتاری آن بانوی بی‏همتا، جلوه‏های الگو بودن او برای همه فضیلت خواهان و حق جویان است که در پی «اُسوه» و سر مشق «چگونه زیستن»اند.
امید است این خصلت‏ها و رفتارها، چون تابلویی، پیوسته در برابر دیدگان‏مان باشد. و اگر همواره آن حضرت را سرمشق و اسوه می‏دانیم و معرّفی می‏کنیم، «ابعاد الگویی» او را نیز در قالب سیره عملی و رفتاری حضرتش بشناسیم و بشناسانیم. زیرا این گونه، بهتر می‏توان مَشی و مرام فاطمی را در بستر زندگی و اخلاق عینی پیاده کرد.

 


+ 3 = پنج